Buổi sáng ở 123 Y Jut
Sáng nay tôi đến phòng công chứng ở 123 Y Jut, trong tay năm cuốn sổ, gần hai mươi nghìn mét vuông đất, đi đổi sổ. Tiện thể làm sổ mới, tôi đưa tên vợ vào đứng chung. Cho vui. Cho đoàn kết.
Ngồi chờ đến lượt, tôi chứng kiến hai chuyện mà nghĩ mãi không thôi.
*
Người thứ nhất là một cụ ông chừng tám mươi, lưng còng, đi lại chậm, nói năng đã hơi lẫn. Cụ đến làm di chúc, một mình.
Công chứng viên hỏi con cháu cụ đâu, sao không ai đi cùng. Cụ trả lời gọn: tôi làm mà không cho con tôi biết.
Cụ hỏi lại, giọng hơi ngập ngừng, rằng hết bao nhiêu. Người ta nói một trăm bảy mươi nghìn. Cụ gật, bảo nếu nhiều thì để tôi ra rút tài khoản.
Một trăm bảy mươi nghìn — cái phí để sang tên cả một đời người. Bởi thứ nằm trong bộ hồ sơ mỏng ấy là cuốn sổ hồng, gần như là tất cả những gì cụ gom được sau tám mươi năm sống trên đời.
Cụ chia cho các con. Và có một đứa cháu — tôi không biết là cháu nào, con của ai — nhưng trong mọi phần chia, nó luôn có tên. Luôn có một phần trong cái di sản cuối cùng, lớn nhất ấy.
Khi cụ nhắc đến đứa cháu đó, đôi mắt nhăn nheo vì năm tháng bỗng khác đi. Không phải nước mắt. Chỉ là một thứ ánh nhìn mà người ta chỉ có được khi thương ai đó mà không cần lý do, không cần điều kiện, không có bờ bến.
Cụ làm di chúc một mình, giấu con cái. Có lẽ vì cụ hiểu rằng khi mình còn ngồi đây được, mình còn quyết được. Sau này thì không.
*
Người thứ hai là một cặp vợ chồng trẻ, chừng hai mươi bảy, ba mươi tuổi.
Họ đến để chuyển phần tài sản chung sang cho người chồng, để anh ta mang đi thế chấp, làm ăn.
Người chồng ngồi đó, vẻ không yên. Nhìn cái cách anh ta trả lời, tôi đoán chính anh ta cũng không chắc chắn lắm về phi vụ mình sắp làm. Có một sự lưỡng lự rất thật, rất người, của một người đàn ông biết mình đang đặt cược.
Người vợ thì khác. Chị cũng lo — điều đó hiện rõ. Nhưng chị kiên quyết. Kiên quyết ký. Kiên quyết giao. Giao hết những gì quý giá nhất mà hai vợ chồng có, sang cho chồng, ngay tại cái bàn ấy, trong cái buổi sáng ấy.
Tôi ngồi nhìn, và hiểu rằng đó không phải là góp vốn. Không phải là tính toán lời lãi. Đó là một người đàn bà nói với chồng mình, bằng cách duy nhất mà chị biết: anh cứ đi, còn gì em đưa hết cho anh.
*
Người ta nói nhiều trên mạng về chuyện vợ chồng thời nay. Nào là tiền tình, tình tiền. Nào là hết tiền hết nghĩa. Những câu nói gọn ghẽ, cay nghiệt, dễ được chia sẻ.
Nhưng ở một phòng công chứng buổi sáng, giữa mùi giấy tờ và tiếng máy in, tôi thấy hai chuyện ngược lại hẳn.
Một cụ già dành phần lớn nhất cho đứa cháu, và giấu cả các con.
Một người vợ trẻ đem tất cả giao cho chồng, dù chính chồng cũng chưa dám chắc.
Cả hai đều cho đi mà không đòi lại gì. Cả hai đều làm điều đó lặng lẽ, không ai quay phim, không ai biết đến.
Tôi cầm năm cuốn sổ của mình, đứng dậy khi đến lượt, và thấy lòng mình chùng xuống một chút.
Hóa ra những thứ quý nhất trên đời, người ta vẫn trao đi như thế. Ở những nơi rất bình thường. Vào những buổi sáng rất bình thường.
