Make Up

“Em biết không, người dậy sớm là người nhặt được vàng. Vàng ở đây là không gian trong lành, yên tĩnh, là ánh mặt trời rọi tia bình minh đầu tiên trong ngày. Người dậy sớm cứ thong thả làm mọi việc mà không lo cập rập”.

co nhung dieu gio moi biet

Tu vi 2010 cua Mr Bao

Dap an nhung bai van la

Bài số 5 trong phân phối chương trình giảng dạy môn Văn bậc THPT là giới thiệu thể loại văn nghị luận xã hội. Đề bài: "Anh (chị) hãy trình bày những suy nghĩ về vai trò của gia đình?" cùng với hướng dẫn làm bài đã được cô giáo của "bài văn lạ" thiết kế từ hướng dẫn chung về giảng dạy. Dưới đây là "hướng dẫn làm bài" mà cô giáo đã dạy học sinh.

Ảnh: Lê Anh Dũng

1. Giới thiệu

- Trong các truyện dân gian xưa, ta có thể bắt gặp hình ảnh người bố ném đồng tiền vào lửa, dùng bó đũa để dạy con mình, ta cũng có thể bắt gặp hình nh người mẹ hy sinh bản thân mình cho con cái hay người con hiếu tho vượt núi rừng đối mặt với hiểm nguy để tìm thuốc quý chữa bệnh cho cha mẹ… Động cơ thúc đẩy những hành động này chính là những tình cảm ruột thịt giữa các thành viên trong một gia đình.
- Nhìn vào thực tế đời sống, ta có thể thấy rõ: gia đình luôn có một vai trò quan trọng.

2. Triển khai

a. Khái niệm “gia đình”

Tập hợp người sống chung thành một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và huyết thống, thường gồm có vợ chồng, cha mẹ và con cái.

b. Đặc điểm của gia đình

- Là một đơn vị tình cảm - tâm lý nên yếu tố tình cảm là nét bản chất nhất của gia đình: Tình cảm giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái, ông bà và các cháu, những người có quan hệ huyết thống với nhau (cô - dì - chú - bác - anh - chị - em...).

- Là một môi trường giáo dục - văn hoá: sinh thành - nuôi dưỡng - dạy dỗ là những hoạt động không thể tách nhau trong gia đình. Luật hôn nhân và gia đình cũng đã quy định rằng “cha mẹ có nghĩa vụ thương yêu, nuôi dưỡng, giáo dục con, chăm lo việc học tập và phát triển lành mạnh của con cái về thể chất, trí tuệ và đạo đức?” Nội dung giáo dục gia đình rất phong phú: đạo đức, lối sống, ứng xử, trí thức, lao động và khoa học.

Giáo dục gia đình được thực hiện ở mọi chu trình sống của con người: lúc còn ẵm ngửa, giai đoạn ấu thơ, khi trưởng thành và ngay cả lúc đã già cả. Ở từng chu trình ấy, nội dung giáo dục và cách giáo dục lại có những nét riêng (lời ru của mẹ, sự nhắc nhở của cha, tấm gương sống và làm việc của người thân…). Ngay cả việc tổ chức đời sống vật chất và tinh thần cho các thành viên cũng có tác dụng giáo dục nhất định.

- Là một tổ chức trong xã hội: Mỗi gia đình có cách tổ chức và xây dựng kiểu quan hệ riêng của nó. Các kiểu quan hệ trong gia đình cũng có tác dụng không nhỏ đến việc hình thành tâm lí, tính cách cho các thành viên.
- Các hoạt động kinh tế gắn với gia đình sẽ đm bo cho các thành viên một cuộc sống cân bằng và nền tảng để phát triển vững chắc.

c. Vai trò của gia đình

c.1. Với con người

- Thời thơ ấu: Nơi được nuôi dưỡng tốt nhất để phát triển về thể chất , nguồn yêu thương để hình thành và nuôi dưỡng đời sống tâm hồn. Là nơi bảo vệ vững chắc để ngăn cản những tác động xấu, uốn nắn kịp thời những biểu hiện lệch lạc cho nhân cách phát triển hoàn thiện. Là trường học đầu tiên để hình thành những kỹ năng cơ bản cho một cuộc sống thực sự tốt đẹp.

- Khi trưởng thành: Là chốn về sau những bôn ba vất vả, những vật lộn mưu sinh để con người tìm lại sự cân bằng, lấy lại sức lực… Là đối tượng của tình yêu thương, sự chăm sóc để hình thành và củng cố vững chắc những năng lực nhân tính ở mỗi người: tình yêu thương, ý thức trách nhiệm, khả năng tự điều chỉnh… Là sự bao dung, che chở và tha thứ sau lầm lạc, là sự động viên khích lệ cho những thành công, là sự níu kéo khi lạc bước, là sự vẫy gọi khi đi xa…

- Khi về già: Là nơi để nghỉ ngơi sau một quãng đời phấn đấu. Là nơi đem lại niềm vui sống vào tuổi xế chiều. Là nơi tìm được ý nghĩa cuộc sống ngay cả khi đã sức tàn lực kiệt…

c.2. Với xã hội:

- Là “tế bào của xã hội”, gia đình có đóng góp quan trọng cho sự phát triển chung về mọi mặt của toàn xã hội.
- Cùng với xã hội xây dựng môi trường sống và hoàn thiện con người.

d. Trách nhiệm của mỗi cá nhân với gia đình:

- Phê phán những biểu hiện lệch lạc tạo mầm mống cho sự rạn nứt và tan vỡ của các quan hệ gia đình.
- Mỗi con người là một kiểu cá tính, tâm lí, có một nhu cầu, ý muốn riêng. Để tạo nên mối quan hệ bền vững và tốt đẹp trong gia đình, mỗi người cần biết cân bằng, điều chỉnh bản thân và có trách nhiệm yêu thương, chăm sóc các thành viên khác.

3. Kết luận

- Gia đình là cái mỗi người có hoặc có thể phấn đấu để có được sống để giữ được nó, để nó trở thành tổ ấm thực sự lại đòi hỏi sự kỳ công và tâm huyết, tình cảm và sự hy sinh.
- Giữ được sự yên ấm và vun đắp hạnh phúc cho gia đình là tạo một nền tảng cho sự phát triển bền vững của con người.

Avatar và sự ngạo mạn của loài người

Avatar và sự ngạo mạn của loài người

"Loài người chỉ là những đứa trẻ, chỉ biết la lối om sòm nhưng không bao giờ chịu bình tĩnh để hiểu mọi việc".

Khi bộ phim "KingKong" ra mắt năm 2005, nhiều người đã phải trầm trồ thốt lên: Không có gì là điện ảnh không làm được. Nhưng đến giờ thì những kĩ thuật của KingKong cũng chỉ xếp hàng em út trong gia đình điện ảnh Hollywood.

Lịch sử điện ảnh đã chứng kiến nhiều bước ngoặt về kĩ thuật và sức tưởng tượng phi thường của con người. Nhưng tất cả đều mau chóng bị trở nên quá quen thuộc, lạc hậu. Và khán giả sẽ chán ngay lập tức.

Các đạo điễn khó lòng đọ sức tưởng tượng của mình với đầu óc tò mò, hiếu kì không giới hạn của khán giả. Những sự đột phá về kĩ thuật, những tham vọng "kỉ nguyên màn ảnh mới" cũng chỉ là thứ màu mè thu hút được đám đông hiếu kì, mau chán.

Sức nóng công nghệ 3D lần đầu tiên được trình chiếu trong Avarta rồi cũng nguội dần. Sẽ còn lại gì ở bộ phim này? Cái gì thực sự làm nên James Cameron?

Jake - người có trái tim không sợ hãi - và anh chính là "người được chọn". Ảnh: IMDB

"Chén của anh đã đầy"

Khi mới bước vào thế giới của người Na'vi, Jake Sully gặp cô gái bản địa tên Neytiri. Nhưng cô đã khước từ không cho anh bước tiếp vào thế giới này. Lý do thứ nhất là "chén của anh đã đầy". Điều này có gốc gác từ một câu chuyện nhà Thiền.

Một vị sư trẻ ngồi đối ẩm với sư phụ. Anh ta đang băn khoăn và trăn trở về nhiều chuyện mà chưa có lời giải. Vị sư già không nói gì, cầm ấm nước lên rót thêm trà lên một chén trà đã đầy, nước trà trào cả ra ngoài. Vị sư trẻ tưởng thầy mình lơ đãng, đưa tay can: thưa sư phụ, chén trà đã đầy, thầy rót thêm vào sao được nữa.

Sư phụ ngừng lại bảo: Đúng thế. Chén trà đã đầy, ta không thể rót thêm được nữa. Muốn rót trà mới, ta phải đổ chén trà cũ đi.

"Chén đã đầy" là nói đến đầu óc, tư tưởng của những người đã chứa đựng đầy thành kiến, nếu không giải phóng thì không thể tiếp nhận những tri thức mới được.

Cô gái Neytiri không chấp nhận Jake bước vào thế giới của người Na'vi, bởi vì cô nghĩ "chén của anh" đã đầy.

Nhưng thật may mắn, "Tôi không phải là nhà khoa học. Tôi chỉ là một lĩnh thủy đánh bộ" - Jake trả lời.

Không phải là nhà khoa học, nghĩa là Jake đã không bị vướng mắc vào hàng ngàn rào cản về cái nguyên tắc và phi nguyên tắc, hợp lý và phi lý, có thể và cái không thể - những tri thức nhận biết dựa trên nền tảng khoa học thực nghiệm.

Thật kì diệu, trong bộ phim đang gây thu hút hiện nay mang tên "2012", cũng có sử dụng điển tích này. Chắc hẳn không thể coi đó là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Dường như người hiện đại phương Tây đang bình tĩnh hơn để tìm về cội nguồn phương Đông?

Thử thách cuối cùng: chế ngự ý niệm

Thử thách cuối cùng của Jake để được chính thức được công nhận là một thành viên của cộng đồng Omaticaya là phải tìm được cho mình một sinh vật bay - Banshee, kết nối thành công và cưỡi nó.

"Nhưng làm thế nào để nhận biết được Banshee nào dành cho mình?" - "Đó là con nào cố gắng giết chết anh."

Định nghĩa buồn cười thật. Banshee cố gắng giết chết anh, đó chính là con dành cho anh - nếu như anh thu phục và kết nối được với nó.

Nhưng thực ra nó không buồn cười đâu. Banshee là ẩn dụ về ý niệm của con người. Những ý nghĩ biểu hiện ngông cuồng, giận dữ, và có thể giết chết anh theo một cách nào đó. Nhưng chỉ cần anh không sợ hãi - cũng như Jake - người có trái tim không sợ hãi - thì anh sẽ là "người được chọn".

Không có sự sợ hãi, thì thu phục được Banshee. Điều kiển được ý niệm của mình, thì nó trở nên hiền hòa và hoàn toàn phục tùng sự kiểm soát của người cưỡi nó. Và đó chính là phương tiện để đến với cái Cây Linh Hồn.

Cây Linh Hồn là điểm kết nối để lắng nghe tiếng của "ông bà" (ancestor), lắng nghe sự kì bí của thiên nhiên và vũ trụ. Cái Cây Linh Hồn là điểm hợp nhất của mọi âm thanh và là hợp nhất của toàn thể.

Các khái niệm "Cây Linh Hồn" hay "mẹ Eywa" cũng đều chỉ là những biểu tượng để biểu đạt ý niệm về về cội rễ chung và thống nhất của vạn vật. Ảnh: IMDB

Nhưng, "loài người chỉ như những đứa trẻ"

"Loài người chỉ là những đứa trẻ, chỉ biết la lối om sòm nhưng không bao giờ chịu bình tĩnh để hiểu mọi việc." Đó lại là một lý do nữa để cô gái bản địa từ chối Jake bước vào thế giới này.

Để "san bằng bất cứ thứ gì ngự bên trên đống tài nguyên quý", "loài ngoài văn minh - những đứa trẻ chỉ biết la lối om sòm" đã biểu dương sức mạnh của mình bằng đủ loại thiết bị tối tân nhất. Tăng cường quân sự. Thuốc nổ. Bom. Robot.

Con người đến từ thế giới văn minh đã quá ngạo mạn và quá tự tin vào sức mạnh kĩ thuật của mình. Nhưng đó chỉ là sự sức mạnh phá hủy. Như chính cách mà con người đã làm ở "trái đất đã không còn màu xanh" của mình.

Cảnh báo của Tiến sĩ Grace về những cái Cây Linh Hồn với mạng kết nối khổng lồ, hơn cả sự kết nối của bộ não con người có thế khiến những kẻ khát tiền phá lên cười. Cũng như các nghi lễ cầu xin đức mẹ Eywa có thể bị coi là nghi lễ tôn giáo, "phi khoa học". (!)

Những niềm tin về một "suối nguồn năng lượng", rằng mỗi chúng ta đều là một sinh thể chuyền tải năng lượng, một ngày nào đó sẽ phải trả lại nguồn năng lượng đó. Chúng ta xuất phát từ một nguồn năng lượng duy nhất; rằng ông bà chúng ta vẫn sống, chúng ta có thể nghe họ. Và rằng chúng ta có thể kết nối với tổ tiên của mình, với với cái toàn thế... đều không đơn giản chỉ là giả thuyết cho một bộ phim.

Trong phim nhắc đến chữ "thấy" - "Tôi thấy em" (I see you), Đức mẹ Eywa đã "nghe thấy" anh (Eywa heard you).

Cái "thấy" - hay "tính thấy" - không phải là sự nhìn thấy đơn thuần, mà là sự kết nối thực sự giữa hai tinh thần, giữa tinh thần ở các thế hệ khác nhau, và tinh thần của tất cả.

Các khái niệm "Cây Linh Hồn" hay "mẹ Eywa" cũng đều chỉ là những biểu tượng để biểu đạt ý niệm về về cội rễ chung và thống nhất của vạn vật.

Điều này không xa lạ gì trong đạo Phật. Nó chẳng hề là một điều gì đáng cười. Mà chính là cái mà chính khoa học hiện đại đang phải tìm hiểu.

Chỉ sợ những con người ngạo mạn không biết "lá trong tay ta thì ít mà lá trong rừng thì nhiều". Điều ta biết thì giới hạn, mà điều ta không biết thì không cùng. Chỉ sợ "cái chén đầy".

Con người đến từ thế giới văn minh đã quá ngạo mạn và quá tự tin vào sức mạnh kĩ thuật của mình. Nhưng đó chỉ là sự sức mạnh phá hủy. Ảnh: IMDB

"Trở về với thế giới đang chết dần"

Lời thuyết giảng cho quân lính trước giờ mở cuộc tấn công vào xứ sở Na'vi của đại tá Miles Quaritch: "Chúng ta phải lấy khủng bố để chống lại khủng bổ" và các lệnh hủy diệt tàn bạo của ông ta gợi nhắc về thế giới thực tại của chúng ta. Nơi mà người ta hết sức tự hào về khả năng tạo ra sức mạnh hủy diệt của mình.

Mỉa mai thay, câu nói cuối cùng của viên đại tá đối với Jake: "Cảm giác phản bội lại đồng loại của mình như thế nào" - có lẽ lại chính là câu nói dành cho ông ta.

Và cuối cùng, "những kẻ xâm lăng trở về với thế giới đang chết dần của họ, chỉ một số ở lại". Hay những kẻ ngạo mạn trở về với các đại kế hoạch của họ - những kế hoạch cầm chắc sự thật bài, chỉ có một số người nhận ra sự vĩ đại của thiên nhiên và trở về với thiên nhiên!

Tào Tháo - bậc thầy thuật khí công dưỡng sinh

z

Tào Tháo tự Mạnh Đức

Tào Tháo (155-220) là nhà chính trị, quân sự, văn học kiệt xuất thời Tam Quốc. Ông vừa là lãnh tụ của văn đàn Kiến An, đồng thời là một chuyên gia về khí công dưỡng sinh...

Do ảnh hưởng quá lớn của bộ tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, nên khi nhắc đến Tào Tháo người ta thường không mấy thiện cảm, hình dung đó là con người gian hùng, đa nghi… Kỳ thực, Tào Tháo một đời nam chinh bắc chiến, tranh thế tam phân, lập ra triều Ngụy, vừa là lãnh tụ của văn đàn Kiến An, đồng thời là một chuyên gia về khí công dưỡng sinh.

Chiêu nạp thuật sĩ, thông hiểu phương dược

Tào Tháo từ nhỏ theo học võ nghệ, xông pha trận mạc, khi lớn tuổi thì trọng phép dưỡng sinh. Trong “Thiên kim yếu phương” của đạo sĩ danh y Tôn Tư Mạo có chép bức thư của Tào Tháo gửi cho đạo sĩ Hoàng Phủ Long hỏi về đạo dưỡng sinh, rằng: “Tôi nghe nói ngài đã ngoài trăm tuổi mà thể lực tráng kiện, tai thính mắt tỏ, da dẻ hồng nhuận, dám hỏi đạo dưỡng sinh của ngài là thế nào”.

Hoàng Phủ Long hồi đáp rằng: “Thần nghe nói trong khoảng trời đất chỉ có con người là quý, mà cái quý nhất của người không ngoài sinh mệnh. Vậy nên lo bảo dưỡng thân tâm, sáng chiều uống nước ngọc tuyền, gõ răng sẽ giúp cho cường tráng, dưỡng dung nhan, khử ba thứ trùng. Ngọc tuyền là nước bọt trong miệng, mỗi sáng thức dậy cuốn lưỡi lên vòm họng cho nước bọt ra đầy rồi nuốt xuống, hai hàm răng gõ nhẹ vào nhau 14 lần. Đó gọi là phép luyện tinh mà thần được học từ Bằng Kinh, đến nay được 178 tuổi”. Tào Tháo nghe theo, kiên trì thực hành theo chỉ dẫn của Hoàng Phủ Long, sức khỏe tiến vượt bậc.

Tào Tháo từng mời các nhà dưỡng sinh nổi tiếng đương thời đến doanh trại của mình để thỉnh giáo. “Bác vật chí” của Trương Hoa chép: “Ngụy Vũ Đế ưa thích phép dưỡng sinh, thông hiểu phương dược, chiêu nạp thuật sĩ bốn phương như Tả Nguyên Phóng, Hoa Đà…”. Các phương sĩ mà Tháo mời có Cam Thỉ ở Cam Lăng, Khích Kiệm ở Dương Thành, đều nói đã 300 tuổi. Cam Thỉ giỏi về thuật đạo dẫn hành khí; Khích Kiệm giỏi về tịch cốc (không ăn). Ngoài ra, Tào Tháo còn học phương thuốc và Ngũ cầm hí ở thần y Hoa Đà, học theo các đạo sĩ Vương Chân, Lỗ Nhữ Sinh… để đạt được trường thọ.

Tào Tháo xông pha trận mạc

"Phần số dài ngắn, không chỉ do trời"

Đương thời ở vùng Lũng Tây có đạo sĩ Phong Hành, tự Quân Đạt, thường cưỡi trâu hái thuốc nên người ta gọi là Thanh Ngưu đạo nhân, đã hơn trăm tuổi mà sắc diện thiếu niên. Tào Tháo thân hành đến nơi thỉnh giáo về phép dưỡng sinh. Thanh Ngưu đạo sĩ nói: “Thân thường làm lụng, ăn thường giảm bớt; làm không quá mệt, giảm không quá ít; bỏ béo nồng, bớt chua mặn, không suy nghĩ, bỏ theo đuổi, dẹp vui giận, cẩn thận phòng sự”. Tào Tháo tuân theo, các điều khác đều thực hiện được, duy có hai điều là “không suy nghĩ, bỏ theo đuổi” là không thể, vì mục đích của Tào Tháo là chiếm lấy Trung nguyên.

Trước ngày đại bại trên sông Xích Bích, Tào Tháo nắm cả trăm vạn binh hùng kéo xuống Giang Đông, uy chấn Hoa Hạ. Thế mà trong đêm trăng uống rượu trên sông, Tào Tháo cảm thấy lẻ loi trước không gian vô tận, cảm thương đời người ngắn ngủi, sức người mỏng manh nên cảm thán mà hát rằng: “Trăng sáng sao thưa, quạ bay về nam, lượn quanh ba vòng, không cành để đậu”.

Mạnh Đức và Huyền Đức luận anh hùng

Tào Tháo là một người theo chủ nghĩa duy vật cổ đại, là người hành động. Ông cho rằng con người không thể trường sinh bất lão, mục tiêu sống là lập đại công, nếu không thì dẫu sống hàng trăm năm cũng vô nghĩa. Năm 63 tuổi, ông sáng tác bài “Quy tuy thọ” (Rùa tuy sống lâu) để tỏ chí mình. Tạm dịch: “Thần quy tuy thọ, cũng phải lìa đời/ Rắn bay cưỡi gió, thành cát bụi thôi/ Ngựa già trong tào, chí ngoài ngàn dặm/ Anh hùng bóng xế, tráng chí không vơi/ Phần số dài ngắn, không chỉ do trời/ Nuôi dưỡng phần phúc/ an hưởng muôn đời”. Đây là một áng thơ độc đáo hàm chứa triết lý dưỡng sinh.

Tào Tháo một đời nhung mã, lại bị bệnh đau đầu thường hay phát tác, nếu không nhờ thuật dưỡng sinh hành khí, đạo dẫn thì hẳn đã sớm quy tiên. Vì hoàn cảnh tập luyện không thích hợp, bệnh tình phát tác, Tào Tháo qua đời ở tuổi 66 là khá cao so thời điểm gần 2.000 năm trước, thọ hơn các nhân vật nổi tiếng cùng thời như Lưu Bị (63), Gia Cát Lượng (58), Quan Công (58), Trương Phi (55)…

Thượng Vũ

HCM city