Năm 1930, nước Mỹ ban hành Đạo luật Smoot-Hawley, áp thuế cao lên hơn 20.000 mặt hàng nhập khẩu nhằm bảo hộ nông dân và công nhân Mỹ. Hệ quả là làn sóng trả đũa từ các nước khác, dẫn đến suy sụp thương mại toàn cầu, Đại Suy Thoái, và tạo nền cho chủ nghĩa phát xít trỗi dậy – kết thúc bằng Thế chiến thứ hai.
Gần 100 năm sau, năm 2025, cựu Tổng thống Donald Trump lại áp thuế 25% lên xe ô tô nhập khẩu – một động thái khiến người ta rùng mình nhớ lại “bóng ma Smoot-Hawley”. Chỉ trong 1 ngày sau khi thuế có hiệu lực, Stellantis tạm dừng sản xuất ở Canada và Mexico, sa thải tạm thời gần 900 công nhân ở Mỹ. Phản ứng dây chuyền lập tức xảy ra: gián đoạn sản xuất, lo ngại về giá xe tăng, và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn khu vực Bắc Mỹ.
⸻
Nhưng… Lịch sử sẽ không lặp lại như cũ.
Bởi thế giới hôm nay đã khác thế giới năm 1930. Rất khác.
⸻
1. Toàn cầu hóa không chỉ là dòng chảy, mà là mạng lưới
Chuỗi cung ứng hiện đại không còn là tuyến đường tuyến tính mà là một mạng lưới kết nối chặt chẽ – nơi linh kiện có thể đến từ 10 quốc gia, được lắp ráp ở nước thứ 11, rồi bán ra toàn cầu.
Áp thuế đơn phương như Trump làm xáo trộn tạm thời, nhưng khó gây ra sụp đổ hệ thống, bởi các quốc gia có sẵn FTA, các tổ chức điều phối như WTO, EU, RCEP, CPTPP….
⸻
2. Thế giới 4.0 – phản ứng nhanh hơn, đa chiều hơn
Khác với năm 1930, hôm nay chính sách không thể tồn tại trong “chân không truyền thông”.
Mỗi quyết định đều được phân tích tức thì, phản ứng tức thì, và điều chỉnh tức thì từ doanh nghiệp đến chính phủ.
Phòng vệ thương mại hiện đại không chỉ là áp thuế trả đũa, mà là đa dạng chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc đơn phương, và chuyển trục chiến lược sản xuất.
⸻
3. Thế giới đang dư thừa, không khan hiếm
Sản xuất toàn cầu hiện nay quá dư năng lực.
Từ xe, điện tử, hàng tiêu dùng đến nông sản – đều sản xuất vượt nhu cầu thực tế.
Điều này khác hẳn bối cảnh những năm 30s, khi thị trường toàn cầu còn non trẻ, năng suất còn thấp, và dễ bị bóp nghẹt bởi các rào cản.
⸻
4. Chính trị có thể cực đoan, nhưng kinh tế thì không dại
Các nước đều hiểu sâu sắc bài học Smoot-Hawley.
Không ai muốn lặp lại sai lầm đã từng đốt cháy cả thế kỷ trước.
Ngay cả những quốc gia từng đụng độ trong thương mại cũng đang tìm cách giữ lại đối thoại, tăng cường hợp tác khu vực, thay vì rút về chủ nghĩa biệt lập.
⸻
Kết luận: Trump có thể đang gieo lại vần lịch sử – nhưng không thể viết lại kịch bản cũ
Thế giới hôm nay được điều phối bởi sự tỉnh táo, sự kết nối, và kinh nghiệm xương máu từ quá khứ.
Sự kiện Stellantis chỉ là một điểm nổ trong chuỗi hiệu ứng, nhưng nó sẽ không dẫn đến một cuộc đại suy thoái toàn cầu hay chiến tranh thương mại toàn diện.
Vì thế giới hôm nay… đã học cách sống cùng nhau, thay vì đập vỡ nhau.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét